Category: Važni pojmovi

Objašnjenje stručnih i popularnih pojmova iz polja nutricionizma, hrane, prehrane i zdravlja kao i anatomije, fiziologije, metabolizma, biokemije, tehnologije i procesa obrade hrane te drugih područja koja se tiču hrane i prehrane. Abecedni popis pojmova / u izradi /

Tetrodotoksin

    Tetrodotoksin je ekstremno toksičan neurotoksin iz ribe fugu (sadrži ga najviše u koži i jetri). Jedan zalogaj može paralizirati dijafragmu i zaustaviti disanje. Prvi slučaj trovanja zapadnjaka zabilježio je James Cook 1774. godine: neki članovi njegove posade jeli su tu tropsku ribu, a ostatke su dali svinjama koje...

Annatto

    Annatto je prehrambeno bojilo narančasto-crvene boje iz biljke Bixa orellana podrijetlom iz latinske Amerike. Kemijski gledano, spada u karotenoide, ima dva oblika: bixin koji je topiv u mastima i norbixin koji je topiv u vodi. Oznaka ovog aditiva je E160b. natrag na popis  

Kazeomorfini

    Kazeomorfini su opoidni peptidi koji nastaju iz mlijeka, odnosno probavnom proteina kazeina. Sadrže pet do deset aminokiselina. Biološka aktivnost opoidnih peptida ovisna je o receptoru na kojega se vežu, npr. u mozgu se vežu na iste receptore gdje se vežu morfin i heroin. Neki istraživači vjeruju da su...

Fitosteroli

    Fitosteroli ili biljni steroli se mogu naći u malim količinama u cjelovitoj biljnoj hrani, a po strukturi su slični kolesterolu. Međutim, oni blokiraju apsorpciju kolesterola u probavnom sustavu čovjeka. natrag na popis  

Keltska sol

    Keltska sol je (Celtic sea salt) je sol koja se tradicionalno proizvodi ugušćivanjem i isparavanjem slane vode iz Atlantskog oceana u francuskoj pokrajini Bretanje. Blago je sivkaste boje koja potječe od glinenih laguna gdje se vrši isparavanje, a može biti veće ili manje granulacije. Ima i specifičnu aromu...

Acetonemija

    Acetonemija je nakupljanje acetona i drugih ketonskih tijela u krvi kao posljedica pojačane razgradnje masti u krvi. Javlja se kod neliječenih i nedovoljno liječenih dijabetičara, kod teškog gladovanja, ili premasne prehrane. Karakterističan je miris iz usta po jabukama. natrag na popis  

Ablaktacija

    Ablaktacija (lat ab od, lacto dojiti) je prestanak dojenja. Započinje u drugom polugodištu života dojenčeta zamjenom pojedinih podoja novom vrstom hrane, jer u ovoj fazi majčino mlijeko ne može više podmiriti sve potrebe dojenčeta. Ranija ablaktacija provodi se radi bolesti majke ili djeteta, ponekad se prijevremeno prekida dojenje,...

Apolipoprotein E (apoE) gen

    Apolipoprotein E (apoE) gen je gen uključen u razvoj, sazrijevanje i obnovu staničnih membrana živčanih stanica. Pomaže u regulaciji količine kolesterola i triglicerida u staničnim membranama živčanih stanica. Postoje tri oblika gena: E2, E3 i E4. Gen apoE4 pojačava rizik od Alzheimerove bolesti i drugih oboljenja. Izvor: Daniel...

Dopamin

    Dopamin je neurotransmiter zadužen za pozornost, motoričke pokrete i motivaciju. Upleten je u Parkinsonovu bolest, poremećaj pozornosti, ovisnost, depresiju i shizofreniju. Izvor: Daniel G. Amen. Od dobroga – sjajan mozak. V.B.Z. Zagreb, 2007. natrag na popis  

Ginko biloba

    Ginko biloba je ljekovita tvar od kineskog drveta za koju se zna da poboljšava cirkulaciju i protok krvi. Pokazalo se da koristi kod demencije. natrag na popis  

Homocistein

    Homocistein je aminokiselina koja kad poraste povećava rizik od Alzheimerove bolesti, moždanog i srčanog udara. natrag na popis  

Statin

    Statin je lijek za snižavanje kolesterola. natrag na popis  

Sarkolipin

    Sarkolipin je mali peptid koji se nalazi samo u mišićima gdje povećava potrošnju energije i oksidaciju masti u mitohondrijima. Sarkolipin tjera mišiće da troše više energije, stvara se više topline i troši se više masnoća. Kod ekstremnog obeziteta smanjena je funkcija sarkolipina, pa tako i trošenje masnoća. Ovaj...

Genistein

    Genistein spada u izoflavone i prema djelovanju može se svrstati u fitoestrogene. Također djeluje vazodilatacijski na žile. Može se naći u soji i sojinim proteinima (uz daidzein). Nakon konzumacije soje, razina cirkulirajućih izoflavona značajno raste. Prehrana bogata sojinim izoflavonima može promijeniti dužinu menstrualnog ciklusa i utjecati na endogeni...

Kukuruz 1507

    Genetski modificirni kukuruz 1507 sadrži protein Cry1F, a to je protein Bt (dobiven iz Bacillus thuringiensis podvrsta Kurstaki) koji daje otpornost na kukuruznog moljca (Ostrinia nubilalis) i još neke leptire nametnike kao što su kukuruzna sovica, jesenska sovica, sovica pozemljuša i jugozapadni kukuruzni moljac. Također sadrži i protein...

Smeđe masno tkivo

    Uloga smeđeg masnog tkiva (engl.  brown adipose tissue, BAT)  je trošenje kalorija iz masti i proizvodnja topline kao odgovor na hladnoću. Bijelo masno tkivu u trbušnom dijelu – sprema masnoću, dok smeđe masno tkivo koje je locirano među lopaticama – troši masnoću. Smeđe masno tkivo je esencijalno za...

Dibromklorpropan

    1,2-dibrom-3-klorpropan (DBCP) je nematocid (pesticid) koji se 1950-tih pojavio kao sredstvo za tretiranje plantaža banana i drugog tropskog voća. Vrlo brzo je ušao u široku upotrebu, a na plantažama banana je uočena njegova negativna posljedica na zdravlje radnika – a to je neplodnost. Više tisuća radnika s plantaža...