Category: Sastojci hrane

Vitamin D

    Vitamin D odnosno njegov aktivni oblik vitamin D3, je jedini vitamin koji se de facto može sintetizirati u ljudskom organizmu, uz pomoć UV zraka iz sunčeva svjetla. U tom smislu je njegov deficit odnosno vitaminski status uvjetovan okolišnim uvjetima, tj ima li ili ne određenih UV zraka. Funkcija...

Biotin

    Vitamin H odnosno biotin je hidrofilni vitamin. Biotin je kofaktor enzima koji su uključeni u reakcije karboksilacije, primjerice za acetil-CoA karboksilazu te piruvat karboksilazu. Iako je ova reakcija česta u raznim metaboličkim procesima, deficit ovog vitamina je relativno rijetka pojava. Zastupljen je dobro u čitavom spektru različitih vrsta...

Triptofan

    Triptofan je jedna od 8 esencijalnih aminokiselina, u organizmu se ne može sintetizirati, stoga se mora dobiti prehranom ili putem suplemenata. U organizmu se može iskoristiti za nastanak vitamina niacina (B3), čija se količina katkad izražava kao mg TE, triptofan ekvivalenata. Proizvodnja nekoliko supstanci koje imaju ključne uloge...

Vitamin E

    Vitamin E odnosno (alfa tokoferol) a-tokoferol, najaktivniji je oblik vitamina E iz porodice tokoferola. Svi tokoferoli imaju antioksidativno djelovanje, ali se za vitaminsko djelovanje, osobito za suplementaciju, kao referentni oblik uzima a-tokoferol. Funkcija Vitamin E je zapravo mješavina više aktivnih oblika porodice tokoferola, od kojih je najaktivniji i...

Molibden

    Molibden (kemijski znak: Mo) je oligoelement čija je fiziološka funkcija da kao kofaktor sudjeluje u metabolizmu, osobito kod mehanizama detoksifikacije i čišćenja organizma. Tako je kofaktor za aldehid oksidazu koja je uključena u detoksifikaciju purina i pirimidina iz organizma, te ksantin oksidazu, koja je enzim odgovoran za metabolizam...

Vitamin B12

    Vitamin B12 odnosno cijanokobalamin je hidrofilni vitamin koji je dio skupine vitamina poznate kao B kompleks. Prilikom apsorpcije ovog vitamina, bitno je vezanje u kompleks s tzv. intrinzičkim faktorom, koji se luči u želucu. Vezan je uz djelovanje folne kiseline. Deficit Megaloblastična anemija i perniciozna anemija ili anemija...

Folna kiselina

    Vitamin B9 odnosno folna kiselina je hidrofilni vitamin koji je dio skupine vitamina poznate kao B kompleks. Kemijski gledano, folna kiselina nastaje kao konjugirana pteroična kiselina (sadrži paraaminobenzojevu kiselinu, PABA) spoji s nastavkom glutaminske kiseline. Ovakva je reakcija je nepoznata u životinjskom metabolizmu, već samo u bilja i...

Askorbinska kiselina

    Vitamin C odnosno askorbinska kiselina je hidrofilni vitamin. Vitamin C nastaje iz glukoze preko uronske kiseline kod biljaka i životinja. Kod primata ova reakcija nije moguća radi nedostatka enzima L-gulonolakton oksidaze koja omogućuje pretvorbu glukoze u askorbinsku kiselinu. Stoga čovjek i ostali primati moraju askorbinsku kiselinu svakodnevno unositi...

Laetril

    Laetril, amigdalin ili “vitamin B17” je kemijska tvar koja nema vitaminski status za čovjeka, odnosno to je pseudovitamin. Kako nije esencijalna za naše zdravlje, ne trebamo ga unositi svakodnevno putem hrane. Naziv vitamin B17 laetril je dobio u vrijeme kada je osjećaj istraživača bio dovoljan da se neka...

Željezo – nove spoznaje

    Novo istraživanje znanstvenika s Novog Zelanda otkriva da nivoi željeza i njegova biodobavljivost (bioavailability, ili biološka raspoloživost) u mesu ovise o stupnju termičke obrade mesa, te tipu rezanja. Posljednjih godina je industrijska reklama svojim kampanjama puštala poruku da je crveno meso dostupniji izvor željeza u odnosu na piletinu ili...

Magnezij

    Četiri glavne uloge magnezija (kemijski znak: Mg) su kontrakcija mišića, energetski metabolizam, prijenos živčanih signala i mineralizacija kosti. U metabolizmu je on neophodan kofaktor za rad preko 300 enzimskih sustava. Među njima su katalitički enzimi u sintezi masnih kiselina, proteina i metabolizmu glukoze. Status magnezija vezan je za...

Kemijska klasifikacija lipida

    Kemijska klasifikacija lipida 1. jednostavni lipidi voskovi – pravi voskovi – kolesterol i sterolni esteri – vitamin A esteri – vitamin D esteri neutralne masti – trigliceridi – poligliceridi 2. konjugirani/polarni lipidi fosfolipidi (sadrže fosfatnu skupinu i molekulu masti) cerebrozidi (sadrže ugljikohidrat i molekulu masti) sulfolipidi (sadrže sulfatni...

Masne kiseline

    Masne kiseline su sastavni dio masnoća u hrani gdje se pojavljuju u više oblika. Iako je razlika među njima u nekim slučajevima i minimalna, utjecaj na zdravlje može biti vrlo različit. Što su masne kiseline? Masne kiseline su organske kiseline, sastavljene su od atoma ugljika, vodika i kisika....

Podjela ugljikohidrata

    Ugljikohidrati (ugljični hidrati, karbohidrati) – velika grupa za prehranu važnih ugljikovih spojeva, naziv potječe od nekadašnjeg pogrešnog shvaćanja da su te tvari spojevi ugljika sa vodom. Dijele se na monosaharide, oligosaharide i polisaharide. 1. Monosaharidi (grč. monos = sam) su najjednostavniji ugljikohidrati, i osim pri stvaranju energije u...

Pantotenska kiselina

    Vitamin B5 odnosno pantotenska kiselina je hidrofilni vitamin koji dio skupine vitamina poznate kao B kompleks. Funkcija Pantotenska kiselina je u organizmu potrebna za sintezu koenzima A (CoA), fosfopanteteina te kao dio acil proteinskog nosioca (ACP) za sintazu masnih kiselina. Time je važna za metabolizam ugljikohidrata i ciklus...

Jod

    Glavna funkcija joda (kemijski znak: I, engleski naziv: iodine) u organizmu odnosi se na sintezu tiroidnog hormona, proizvoda žlijezde štitnjače. Više od 60% zaliha joda u organizmu nalazi se pohranjeno u štitnjači, žlijezdi koja je ključni regulator metabolizma. Ostatak se nalazi u krvi, mišićima te kod žena u...

Tiamin

    Vitamin B1 odnosno tijamin (stari naziv aneurin) je hidrofilni vitamin, dio skupine vitamina poznate kao B kompleks. kemijski naziv: tijamin aktivni oblici: tijamin pirofosfat jedinica mjere: miligram dnevna potreba: 1 do 2 mg/dan za zdravu odraslu osobu Vitamin B1 odnosno tiamin (stari naziv aneurin) je hidrofilni vitamin, dio...